Đậu xanh từ lâu đã là thực phẩm giải nhiệt quen thuộc trong mỗi gia đình Việt Nam khi hè về. Tuy nhiên, sai lầm phổ biến mà nhiều người mắc phải là thường xay xát, đãi bỏ đi phần vỏ hạt nhằm giúp món ăn trông đẹp mắt và dễ ăn hơn. Theo y học cổ truyền, hành động này vô tình làm giảm đi phần lớn giá trị dược tính của loại hạt này.
Theo Tiến sĩ, lương y Phùng Tuấn Giang, Chủ tịch Viện Nghiên cứu phát triển y dược cổ truyền Việt Nam trong Đông y, hạt đậu xanh có vị ngọt, tính mát, quy vào hai kinh tâm và vị.
Loại hạt này giúp thanh nhiệt, giải độc, giải thử (chống nắng nóng), lợi thủy, chỉ khái (giảm ho), thanh can minh mục (mát gan, sáng mắt) và giải độc. Đặc biệt, chính phần vỏ xanh bên ngoài (gọi là lục đậu y) mới là bộ phận chứa dược tính thanh nhiệt và giải độc mạnh mẽ nhất của hạt đậu.
Dược liệu này thường được ứng dụng hiệu quả trong các trường hợp say nắng, say nóng, sốt cao mất nước, phù nề, mụn nhọt, lở ngứa ban sởi. Ngoài ra, đậu xanh còn hỗ trợ điều trị cho người bị ngộ độc cá, ngộ độc sắn, giúp giảm mỡ máu và hạ huyết áp một cách tự nhiên.
Trong đời sống hằng ngày, đậu xanh được chế biến linh hoạt thành nhiều món ăn, bài thuốc dễ làm.
Điển hình là chè đậu xanh - món tráng miệng giải nhiệt mùa hè được yêu thích nhất, có thể kết hợp nấu cùng nha đam hoặc hạt sen để tăng cường công năng bồi bổ.
Bên cạnh đó, nước đậu xanh rang thơm đun uống vừa có vị thơm ngon vừa giúp giải độc. Khi cơ thể bị cảm sốt, mệt mỏi, một bát cháo đậu xanh ấm nóng sẽ là giải pháp giúp hạ sốt và phục hồi thể trạng rất tốt.
Mặc dù đậu xanh rất tốt cho sức khỏe nhưng Tiến sĩ, lương y Phùng Tuấn Giang cũng lưu ý, những người có thể trạng hư hàn (thường xuyên lạnh bụng, chân tay lạnh, đi ngoài phân lỏng) hoặc đang trong quá trình uống thuốc Đông y thì không nên ăn nhiều đậu xanh bởi tính hàn và tác dụng giải độc của đậu có thể làm giảm bớt hiệu lực, tác dụng điều trị của thuốc.