Tôi hay tìm mua rau bò khai giá khoảng 40.000-60.000 đồng/kg về ăn và phơi nấu nước uống. So với các loại rau xanh thông thường, rau này có ưu điểm gì về mặt dinh dưỡng? (Hoàng Vân - Hà Nội)
Lương y Bùi Đắc Sáng - Hội Đông Y Hà Nội tư vấn:
Bò khai là một loại rau rừng đặc sản của vùng núi phía Bắc, phổ biến tại các tỉnh như Tuyên Quang, Bắc Kạn, Lạng Sơn và Thái Nguyên. Từ một loại cây mọc hoang trong rừng, rau bò khai hiện được người dân nhân giống và trở thành đặc sản được nhiều du khách tìm mua khi đến vùng cao.
Loại rau này dạng dây leo, thân nhỏ, có thể dài tới 5-6m và có tua cuốn tương tự cây su su. Lá màu xanh non, hình tim, kích thước nhỏ hơn lá su su.
Điểm đặc biệt là rau có mùi khai khá nồng, giống mùi nước tiểu bò nên được gọi là "bò khai". Trước khi chế biến, người dân thường vò rau với muối rồi rửa lại nhiều lần để giảm bớt mùi đặc trưng.
Rau bò khai có thể chế biến thành nhiều món ăn như rau xào tỏi, xào thịt bò, nấu canh hoặc luộc chấm nước mắm.
Công dụng
Không chỉ là món ăn dân dã, rau bò khai còn là kho dinh dưỡng vì chứa nhiều chất xơ, vitamin và khoáng chất có lợi cho sức khỏe.
Trong dân gian, phần thân và lá của cây còn được phơi khô để sắc nước uống. Loại rau này được cho là có tính mát, giúp thanh nhiệt, hỗ trợ giải độc cơ thể và cải thiện tình trạng nóng trong.
Theo kinh nghiệm dân gian, rau bò khai còn được dùng để hỗ trợ các trường hợp: Tiểu khó, viêm đường tiết niệu; sỏi thận; mất ngủ, tiểu đêm; hỗ trợ cải thiện chức năng gan.
Tuy nhiên, hiện chưa có đủ bằng chứng khoa học và nghiên cứu y học chất lượng cao chứng minh hiệu quả điều trị bệnh của rau bò khai đối với các tình trạng kể trên. Vì vậy, người dân không nên xem rau bò khai là thuốc chữa bệnh hoặc tự ý sử dụng thay thế các phương pháp điều trị do bác sĩ chỉ định.
Ngoài ra, bạn không nên dùng nước sắc từ cây bò khai thay nước uống hằng ngày trong thời gian dài để tránh những ảnh hưởng không mong muốn đến sức khỏe.
Ai nên thận trọng khi sử dụng?
Rau bò khai chủ yếu được dùng như một loại thực phẩm. Tuy nhiên, những người có bệnh lý mạn tính, đang điều trị thuốc hoặc muốn sử dụng dưới dạng thảo dược với mục đích chữa bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Nhìn chung, rau bò khai là một đặc sản độc đáo của vùng núi phía Bắc với hương vị đặc trưng và giá trị dinh dưỡng nhất định. Khi được chế biến đúng cách, đây là món rau lạ miệng, hấp dẫn và có thể góp phần làm phong phú bữa ăn hằng ngày.