Tôi được mách dùng cây xấu hổ khô hoặc tươi sắc uống có thể giảm triệu chứng đau nhức xương khớp. Xin bác sĩ tư vấn loại cây này có tác dụng không? (Bùi Hoa - Gia Lai).
Bác sĩ chuyên khoa 2 Huỳnh Tấn Vũ - Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cơ sở 3 tư vấn:
Cây xấu hổ hay còn gọi là cây trinh nữ mọc hoang phổ biến ở ven đường, bãi đất trống, bờ ruộng hay đồi cỏ. Nhiều người biết đến loài cây này bởi đặc tính đặc biệt là lá cụp lại khi chạm vào nhưng ít ai biết rằng từ lâu cây xấu hổ đã được sử dụng như một vị thuốc trong y học cổ truyền, đặc biệt trong các bài thuốc hỗ trợ giảm đau nhức xương khớp.
Theo Đông y, cây xấu hổ có vị ngọt, hơi se, tính hơi hàn, có tác dụng an thần, giảm đau, tiêu viêm và thư cân hoạt lạc. Hầu hết các bộ phận của cây đều có thể làm thuốc, trong đó rễ được sử dụng phổ biến nhất để hỗ trợ điều trị các chứng đau lưng, đau nhức xương khớp, tê bì chân tay và phong thấp.
Các nghiên cứu cho thấy cây xấu hổ chứa nhiều thành phần sinh học như alcaloid mimosin, flavonoid, acid amin, acid hữu cơ, crocetin cùng nhiều hợp chất khác.
Một số thử nghiệm dược lý ghi nhận dịch chiết từ cây xấu hổ có tác dụng giảm đau rõ rệt qua nhiều mô hình nghiên cứu khác nhau. Ngoài ra, dịch chiết từ lá còn được ghi nhận có tác dụng an thần, hỗ trợ chống co giật và cải thiện tình trạng căng thẳng thần kinh.
Theo y học cổ truyền, rễ cây xấu hổ thường được dùng trong các trường hợp đau nhức xương khớp, đau lưng, mất ngủ, suy nhược thần kinh và kinh nguyệt không đều.
Đối với người bị đau lưng, mỏi gân cốt, rễ cây xấu hổ còn được phối hợp với các vị thuốc như cúc tần, bưởi bung, đinh lăng và cam thảo dây để tăng hiệu quả hỗ trợ giảm đau. Bạn có thể dùng lá cây tươi giã nát đắp vào vết thương hoặc sắc thuốc uống mỗi ngày 6-12g. Rễ cây đem thái thành từng lát mỏng, phơi khô sau đó đem đi sắc nước uống, mỗi ngày dùng khoảng 120g.
Người dân có thể dùng lá và thân cây nên thu hái vào mùa khô, có thể dùng tươi hoặc phơi khô. Riêng rễ được đào quanh năm, rửa sạch, thái lát rồi phơi khô để bảo quản lâu dài.
Dù xấu hổ có tác dụng tốt nhưng không phải ai cũng sử dụng được. Cây xấu hổ không phù hợp với tất cả mọi người. Các chuyên gia y học cổ truyền khuyến cáo người có thể trạng hư nhược, cơ thể nhiễm hàn và đặc biệt phụ nữ mang thai không nên sử dụng.
Bên cạnh đó, các bài thuốc từ cây xấu hổ chủ yếu mang tính hỗ trợ. Người bị đau nhức xương khớp kéo dài, sưng nóng khớp hoặc hạn chế vận động cần thăm khám chuyên khoa để được chẩn đoán và điều trị đúng nguyên nhân, tránh tự ý dùng thuốc trong thời gian dài.